Back

ⓘ Bitka za Moskvu



                                               

Druga bitka za Harkiv

Druga bitka za Harkov je bila bitka vodena od 12. maja do 28. maja 1942 na Istočnom frontu u Drugom svjetskom ratu. Nakon uspješne zimske protivofanzive koja je odbacila njemačke snage od Moskve, ali i iscrpila rezerve Crvene armije, Harkovska ofanziva je bila novi pokušaj Sovjeta da prošire svoju stratešku inicijativu. Dana 12. maja 1942 godine, sovjetske snage pod komandom maršala Semjona Timošenka, su započele ofanzivu prema Njemačkoj šestoj armiji, sa izbočine koju su uspostavile tokom Zimske protivofanzive. Ključne greške nekoliko štabnih oficira, i samog Staljina, koji nisu uspjeli t ...

                                               

Staljingradska bitka

Staljingradska bitka je bila glavna prekretnica u 2. svjetskom ratu, i smatra se najkrvavijom bitkom u ljudskoj historiji. Bitku su obilježili brutalnost i nebriga za civilne žrtve sa obe strane. Bitka se sastojala iz njemačke opsade južnog ruskog grada Staljingrada, bitke unutar grada i sovjetske kontraofanzive koja je konačno zarobila i uništila njemačke i ostale snage sila Osovine koje su se nalazile oko grada. Ukupni gubici se procjenjuju na izmedu 1 i 2 miliona. Sile Osovine su izgubile oko četvrtine ukupnog ljudstva na istočnom frontu, i nikad se nisu oporavile od poraza. Za Sovjete, ...

                                               

Bitka za Iwo Jimu

Nakon teškog poraza u pomorskoj bici kod Marijanskih ostrva Japanci su počeli pripremati odbrambene fortifikacije na Iwo Jimi. Zapovjednik odbrane od jula 1944. bio je general Tadamichi Kuribayashi, sposoban ratnik koji je bio dobro upoznat sa snagom i slabostima vojske SAD-a. Kuribayashi se odlučio suprotstaviti američkom napadu lukavo izgradenim sistemom tunela i bunkera koje su branili odlučni japanski borci. Japanci su očekivali američku invaziju na Iwo Jimu već u ljeto 1944, no američki prodor usmjerio se ka Filipinima. To je omogućilo japanskoj mornarici da dopremi dodatni ratni mate ...

                                               

Bitka kod Kurska

Kurska bitka, 5. juli - 23. august 1943) odnosi se na njemačke i sovjetske operacije na Istočnom frontu tokom Drugog svjetskog rata u blizini grada Kurska tokom ljeta 1943. godine. To je najveća tenkovska bitka u historiji ratovanja i najznačajnija saveznička pobjeda tokom 1943. godine. To je bila zadnja strateška "Blitzkrieg" ofanziva koju su Nijemci bili u mogućnosti da pokrenu na istoku. Rezultat je bila odlučujuća pobjeda sovjetske Crvene armije koja joj je dala stratešku inicijativu koju će zadržati do kraja rata.

                                               

Bitka za Okinawu

Bitka za Okinawu bila je jedna od posljednjih većih bitaka na pacifičkom ratištu u Drugom svjetskom ratu. Nakon gubitka Iwo Jime Japanci su se odlučno spremili za borbe na matičnom arhipelagu. Amerikanci su odlučili prvo zauzeti Okinawu i okolna manja ostrva. Japanci su na raspolaganju imali oko 85.000 regularnih vojnika te oko 40.000 pripadnika lokalnih milicija sastavljenih od slabo naoružanih stanovnika ostrva. Amerikanci su imali ogromne količine ratnog materijala. Konačni ishod bitke nikad nije dolazio u pitanje iako su Amerikancima bila potrebno gotovo 3 mjeseca 1. april - 22. juni 1 ...

                                               

Ivan III, veliki knez Moskve

Ivan III Vasiljevič, poznatiji kao Ivan Veliki, bio je veliki knez Moskve od 1462. do smrti 1505. Utrostručio je teritoriju svoje države, završio dominaciju Zlatne horde, obnovio Kremlj i postavio temelje kasnijeg Ruskog carstva. Bio je jedan od najduže vladajućih ruskih vladara u historiji.

                                               

Dimitrije I, veliki knez Moskve

Dimitrije I Donski bio je veliki knez Moskve od 1359. do 1389. godine. Bio je prvi moskovski knez koji se otvoreno suprostavio mongolskoj vlasti u Rusiji. Nadimak "Donski" je dobio nakon velike pobjede nad Mongolima u bici na Kulikovom polju kod rijeke Don 1380. godine.

                                               

Bitka za Monte Cassino

Bitka za Monte Cassino bila je serija od četiri napada Saveznika na Zimsku liniju u Italiji koju su držali Nijemci i Italijani. Cilj je bio proboj do Rima. Početkom 1944. zapadna polovina Zimske linije bila je pod čvrstom rukom Nijemaca koji su kontrolirali doline rijeka Rapido, Liri i Garigliano, kao i neke od okolnih vrhova i grebenova. Ovi elementi sačinjavali su Gustavovu liniju. Monte Cassino, drevna opatija na vrhu brda, koju je 529. osnovao sv. Benedikt, dominirala je nad obližnjim gradom Cassinom i ulazima u doline Lirija i Rapida, ali Nijemci je nisu zauzeli. Ipak, postavili su vo ...

                                               

Bitka kod Midwaya

Pomorska bitka kod Midwaya odigrala se u junu 1942. godine izmedu Japana i SADa i smatra se bitkom-prekretnicom na Tihom okeanu u drugom svjetskom ratu.

                                               

Theodor Plievier

Theodor Plievier, njemački književnik U mladosti je bio rudar, mornar, gonič stoke te je proputovao mnoge zemlje, a 1918. godine učestvovao je u ustanku mornara u Wilhelmshavenu. Bio je naprednih nazora i pripada grupi proleterskih pisaca. Od 1933. godine emigrant je u Sovjetskom Savezu, a godine 1945. vraća se u Njemačku, da bi zatim odselio u Švicarsku gdje je i umro. U svojim romanima opisao je na komunikativan i dokumentaran način velike bitke iz 1. i 2. svjetskog rata.

                                               

Juraj I, veliki knez Moskve

Juraj I Danilovič je bio knez Moskve od 1303., veliki knez Vladimira od 1319. i knez Novgoroda od 1322.

                                               

Vasilije IV, car Rusije

Od Danijela do Fjodora I svi dotadašnji Rurjikoviči koji vladaju Moskovskom državom i potom carstvom potiču po muškoj liniji od Aleksandra Nevskog. Dinastija Šujski s druge strane potiče od mladeg brata Aleksandra Nevskog, Andreja što ju čini drugim dinastičkim ogrankom. Ta dinastija je katkad kao prijatelj, katkad kao neprijatelj odigrala veliku važnost u historiji Velikog kneževstva Moskve još od XIV vijeka kada je po prvi put jedan njen član postao regent Moskve. Slična situacija se ponovila i u XVI vijeku kada djed Vasilija IV Andrej Šujski do svog pogubljenja obavlja dužnost regenta I ...

                                               

Vasilije II, veliki knez Moskve

Vasilije II je bio veliki knez Moskve od 1425. do 1462. godine. Njegova vladavina je bila obilježena najvećim gradanskim ratom u ruskoj historiji.

                                               

Vasilije III, veliki knez Moskve

Vasilije III je bio veliki knez Moskve od 1505. do 1533. godine. Bio je sin Ivana III i Sofije Paleolog i kršten je imenom Gavril. Imao je tri brata i pet sestara.

                                               

1612.

Godina 1612. bila je prestupna godina koja počinje u nedjelju po gregorijanskom kalendaru, odnosno prestupna godina koja počinje u srijedu po julijanskom kalendaru.

                                               

Orjol

Orjol ili Orel jest grad u Rusiji. Upravno je središte Orelske oblasti. Grad se nalazi uz obalu rijeke Oke, približno 360 km jugozapadno od Moskve, na 52°58′N 36°04′E. Ime grada u doslovnom prijevodu s ruskog znači "orao". Broj stanovnika: 333.600 2002. sveruski popis stanovništva Arjol je osnovan 1566. kao tvrdava na tadašnjoj južnoj medi Moskovske kneževine. 1611. godine, Poljaci su ga opustošili i opet izgradili. Rastom i širenjem Moskovske kneževine, grad je gubio na značenju, pa je, budući se nalazi usred plodne zemlje crnice, okrenuo svoju privredu na uzgoj žita. U 19. vijeku, željez ...

                                               

Stanislav Zolkievski

Stanislav Zolkievski svoju karijeru započinje školovanjem u gradu Lavovu. Zbog znanja zamijetio ga je poljski kralj Stjepan Batorija, koji ga uzima na svoj dvor. Žigmund III, koji postaje novi kralj Poljske odlučuje 1594. godine pružiti priliku Stanislavu da se dokaže kao general vodeći vojsku protiv pobunjenih Kozaka. Kako se taj pokus pokazao uspješnim Stanislav ubrzo počinje dobijati nove i nove vojne zadatke. Na čelu poljskih vojnika on 1596. ponovno guši novu kozačku bunu, a sličnu sudbinu doživljava i plemićka buna iz 1606. godine.

                                               

Historija Rusije

Historija Rusije počinje naseljavanjem istočnih Slavena na teritoriji današnje Rusije. Prva istočnoslavenska država Kijevska Rusija je, nakon pokrštavanja, započela sintezu bizantijske i slavenske kulture stvarajući kasniju rusku kulturu koja je ovim teritorijem dominirala narednih hiljadu godina. Nakon raspada Kijevske Rusije usljed Mongolske invazije 1240. godine, mnogi gradovi, kao što su Novgorod i Pskov, su očuvali njeno kulturno i političko naslijede. Nakon 13. stoljeća, Moskva je polahko počela dominirati nad ostalim kulturnim centrima. Do 18. stoljeća, Velika kneževina Moskva je po ...

                                               

1917.

2. april - Američki Kongres objavio rat carskoj Njemačkoj. 31. mart - Danske Zapadne Indije postale su Američka Djevičanska ostrva nakon što su Sjedinjene Države platile Danskoj 25 miliona US$ za te karipska ostrva. 2. mart - Tokom Februarske revolucije u Rusiji, car Nikolaj II abdicirao je i formirana je privremena vlada Georgija Lvova. Car je potom zajedno sa porodicom interniran prvo u Carsko Selo, a nakon što mu je Engleska uskratila azil, u Tobolsk. Kada je izbila Oktobarska revolucija carska porodica je premještena u Jekaterinburg, gdje je 1918. pogubljena. 7. novembar - Britanske tr ...

                                               

Napoléon Bonaparte

Napoléon Bonaparte je bio francuski državnik i vojni zapovjednik tokom Francuske revolucije gdje je predvodio nekoliko uspješnih vojnih kampanja tokom Revolucionarnih ratova. Bio je car Francuske kao Napoleon I od 1804. do 1814. godine i ponovo 1815. godine tokom Rata sedme koalicije. Dominirao je europskim i svjetskim poslovima više od deset godina vodeći Francusku protiv niza koalicija tokom Napoleonovih ratova. Zahvaljujući pobjedama u Napoleonovim ratovima stvorio je ogromno carstvo koje je vladalo većim dijelom kontinentalne Evrope do konačnog sloma 1815. godine. Smatra se jednim od n ...

                                               

1652.

Godina 1652. bila je prestupna godina koja počinje u ponedjeljak po gregorijanskom kalendaru odnosno prestupna godina koja počinje u četvrtak po deset dana sporijem julijanskom kalendaru.

                                               

Vladislav IV, kralj Poljske

Vladislav IV Vasa je bio kralj Poljske i veliki vojvoda Litvanije od 1632. do njegove smrti 1648. godine. Bio je sin Sigismunda III i njegove supruge Ane Habsburške. Godine 1610. Vladislav je bio izabran za cara Rusije od strane Sedam bojara, ali nije preuzeo ruski tron zbog protivljenja svog oca i narodnog ustanka u Rusiji. Ipak, do 1634. godine je koristio titulu veliki knez Moskve. Nakon dolaska na poljsko prijestolje 1632. godine, Vladislav je bio prilično uspješan u odbrani Poljsko-litvanske unije, prije svega u Smolenskom ratu 1632. - 1634. u kojem je lično učestvovao. Podržavao je v ...

                                               

Dimitrije Požarski

Dimitrije Požarski, Spasitelj domovine, ruski general i vojni vladar Rusije 4. novembra 1612. - 21. februara 1613.

                                               

Lažni Dimitrije

Smrt maloga princa Dimitrija sina Ivana IV Groznog 1591. godine medu narodom toga doba nije bila prihvaćena kao stvarnost. Kada se početkom novoga vijeka po prvi put pojavio Lažni Dimitrije, zbog pretvaranja da je preminuli princ, ubrzo se našao u zatvoru iz kojega uspješno bježi u Poljsku. Skitanje po raznim lokalnim kneževstvima i vojvodstvima završava kada posjećuje dvor kralja Žigmunda III u martu 1604. Kralj mu daruje dopuštenje da okupi vojsku za osvajanje Rusije. Kako bi dobio što veću podršku za svoj poduhvat, Lažni Dimitrije prelazi na katoličku vjeru uz istovremeno obećanje da će ...

                                               

Dimitrije Šemjaka

Dimitrije je bio sin velikog kneza Juraja koji 1433. godine uzurpira vlast svoga nećaka Vasilija II. Po očevoj smrti 1434. godine Dimitrije odbija priznati vlast svoga brata Vasilija III nego sklapa savez s oborenim velikim knezom. Njih dvoje ubrzo pobjeduju Vasilija III zbog čega će ovaj izdajnički nastrojen brat dobiti u posjed vlastiti grad. Nedugo potom Vasilije II uvjeren u lojalnost ovoga rodaka dodjeljuje mu vojsku 1439. godine da porazi pljačkašku hordu Tatara koja ulazi na teritorij Moskve. U bitki se Dimitrije nije proslavio pošto biva poražen od brojčano slabije vojske. Taj doga ...

                                               

Aleksandar I, car Rusije

Aleksandar I je bio car Rusije od 1801. do 1825. godine. Bio je prvi ruski kralj Poljske, kao i prvi ruski veliki vojvoda Finske. Roden je u Sankt Peterburgu kao sin velikog vojvode Pavla Pavloviča, kasnije cara Pavla I, i došao je na prijestolje nakon ubistva oca. Vladao je u haotičnom periodu Napoleonovih ratova. Kao princ i car, Aleksandar je često koristio liberalnu retoriku i nastavio rusku apsolutističku politiku. U prvim godinama vladavine, pokrenuo je neke manje socijalne reforme, a 1804. godine veliku liberalnu reformu obrazovanja. Obećao je ustavnu reformu i prijeko potrebnu refo ...

                                               

Omsk

Omsk jest grad i administrativni centar Omske oblasti, Rusija, lociran na jugozapadu Sibira 2236 km od Moskve. Sa 1.154.116 stanovnika drugi je najveći grad Sibira, poslije Novosibirska i osmi grad u državi.

                                               

29. pješadijska divizija (Wehrmacht)

29. pješadijska divizija bila je jedinica njemačke armije ustanovljena u jesen 1936. Zasnovana je na staroj Reichswehrovoj 15. pješadijskoj pukovniji i u početku je regrute uzimala iz Tiringije. Godinu nakon osnivanja unaprijedena je u 29. motoriziranu pješadijsku diviziju, a po službenoj oznaci bila je još poznata kao Sokolova divizija.

                                               

Almati

Almati ili Alma Ata) jest najveći grad u Kazahstanu s populacijom od 1.348.500, što predstavlja 8% ukupnog stanovništva. Bio je glavni grad Kazahstana i prethodne Kazaške SSR od 1929. do 1998. godine. Premda Almati više nije glavni grad, ostao je glavni komercijalni centar. Almati ne pripada ni jednoj oblasti, već ima status grada od posebnog državnog značaja.

                                               

Franjo Rački

Franjo Rački hrvatski političar i historičar, akademik JAZU. U mladosti F. Rački je prihvatio ideje ilirskog pokreta i kasnije ih je zastupao do kraja života. Bio je teolog po struci, ali se bavio historijom. Poslije 1860., pored historije, bavio se i politikom. Bio je prijatelj sa Josipom Štrosmajerom i ugledni predstavnik Štrosmajerove Narodne stranke. Zastupao je ideje solidarnosti medu Slavenima i zalagao se za federalno uredenje Austrije. Kao protivnik Hrvatsko-ugarske nagodbe 1868 povlači se iz politike. Franjo Rački je jedan od osnivača JAZU danas HAZU i njen prvi predsjednik 1868-1 ...

                                               

Mihail Lomonosov

Mihail Vasiljevič Lomonosov 19. novembar, 1711 – 15. april, 1765. je bio prvi ruski naučnik-prirodnjak i svestran čovjek koji je dao doprinose na poljima: literature, obrazovanja, fizike, astronomije, hemije i geologije. Bio je pjesnik koji je postavio temelje modernog ruskog književnog jezika, umjetnik, historičar i zagovornik razvoja domaćeg obrazovanja, nauke i privrede. 1748. godine osnovao je prvu rusku hemijsku laboratoriju na Akademiji nauka. Na njegovu inicijativu u Moskvi je 1775. godine osnovan univerzitet, danas poznat kao Moskovski državni univerzitet Lomonosov.

                                               

Ingolstadt

Ingolstadt je grad u njemačkoj pokrajini Bavarskoj. Nalazi se na obalama Dunava, u centralnom dijelu pokrajine, oko 70 km sjeverno od Minhena. Po podacima od 30. juna 2007, grad je imao 122.359 stanovnika, što ga čini šestim gradom u Bavarskoj, odnosno drugim gradom u gornjoj Bavarskoj, odmah poslije Minhena. Ingolstadt pripada minhenskom velegradskom području, koje broji više od 6 miliona stanovnika. U njemu se nalazi sjedište proizvodača automobila Audi, kao i sjedišta trgovačkih lanaca MediaMarkt i Saturn. Ingolstadt je povezan sa Nürnbergom novom brzom željeznicom od maja 2006.

                                               

Andrej Rubljov (film)

Andrej Rubljov, poznat i kao Strasti po Andreju, sovjetska je biografska historijska drama snimljena 1966. u režiji Andreja Tarkovskog, koji je zajedno s Andrejom Končalovskim napisao scenarij. Film je labavo zasnovan na životu Andreja Rubljova, čuvenog ruskog ikonopisca iz 15. vijeka. U filmu glume Anatolij Solonjicin, Nikolaj Grinko, Ivan Lapikov, Nikolaj Sergejev, Nikolaj Burljajev i supruga Tarkovskog Irma Rauš. Sava Jamščikov, poznati ruski restaurator i historičar umjetnosti, bio je naučni savjetnik na filmu. Radnja filma se dešava u Rusiji iz 15. vijeka. Iako je tek labavo zasnovan ...

                                               

Spisak moskovskih velikih kneževa

Historija Rusije se dijeli na dva razdoblja. Prvo je ono Kijevske države koje završava invazijom Mongola, a drugo počinje pretvaranjem Moskovskog kneževstva u Rusko carstvo. Historija svih tih kneževstva i kasnijeg carstva je historija stalnih dvorskih zavjera ili gradanskih ratova za vlast. U razdoblju izmedu 15. i 20. vijeka nikada nije prošlo sto godina bez najmanje jedne uspješne i protivzakonite uzurpacije krune. Ovo je spisak velikih kneževa Moskve. Ivan IV Grozni je postao car 1547. godine. Za spisak njegovih nasljednika, pogledati spisak ruskih careva.

                                               

Panzer VI

Kako je bilo proteklo više od 7 godina od početka gradnje novog tenka, u maju 1941. godine Hitler izdaje naredbu za izgradnju novog njemačkog tenka koji je trebao naslijediti Panzer III i Panzer IV. Na Hitlerov rodendan 20. aprila 1942. godine kompanije Porsche i Henschel su predstavile svoje prve prototipe. U julu iste godine prihvaćen je Henschelov model nakon čega počinje njegova proizvodnja pod imenom Panzer VI Tigar.

                                               

Sima Ćirković

Sima Ćirković bio je srbijanski historičar i akademik. Osnovnu školu završio je u Somboru, a gimnaziju je pohadao u Beogradu 1941-44 i Somboru 1945-48. Studirao je historiju na Filozofskom fakultetu Univerziteta u Beogradu 1948-52., gdje je 1957. doktorirao. Nakon diplomiranja kraće vrijeme je proveo radeći u Državnom arhivu u Zrenjaninu i Narodnoj biblioteci u Beogradu, a 1955. godine je dobio mjesto asistenta u Istorijskom institutu SANU. Poslije toga se zapošljava na Filozofskom fakultetu u Beogradu gdje je prošao sva zvanja. Bio je i dekan Filozofskog fakulteta u Beogradu. Dopisni i re ...

                                               

Spisak poznatih šahovskih partija

1619: Greco – nepoznati – U jednoj od najranijih zabilježenih partija Gioachino Greco matira protivnika u osmom potezu uz žrtvovanje dame. 1475: Castellví – Vinyoles. Prva dokumentirana partija s modernim kretanjem dame i lovca; potezi su opisani u pjesmi "Scachs damor".

                                               

Mladen Stojanović

Mladen Stojanoviċ bio je komandant partizanskog odreda tokom Bitke na Kozari. Prije Narodnooslobodilačke borbe bio je aktivni član Komunističke Partije Jugoslavije, a po zanimanju je bio ljekar. Četnici su ga ubili zajedno sa ostalim ranjenim partizanima 1. aprila 1942. godine u poljskoj bolnici u selu Jošavka Gornja. 7. augusta iste godine je bio posthumno odlikovan Ordenom narodnog heroja. Bio je jedan od prvih boraca partizanskih jedinica koji su proglašeni za narodne heroje. U socijalističkoj Jugoslaviji je veliki broj škola, različitih institucija i ulica dobilo njegovo ime.

                                               

Ljudmila Pavličenko

Ljudmila Mihajlovna Pavličenko bila je pripadnica Crvene armije tokom Drugog svjetskog rata i najuspješnija sovjetska snajperistica. Likvidirala je 309 neprijateljskih vojnika, uglavnom koristeći poluautomatsku pušku SVT-40, i na taj način postala najuspješnija snajperistica svih vremena. Prije toga, imala je poteškoća da bude primljena u Crvenoj armiji, pa joj je u početku dozvoljeno da obavlja vrši samo partizanske zadatke. Tek kad je uočena njena streljačka vještina, primljena je u armiju sa činom višeg poručnika. Za svoje zasluge u borbi protiv Trećeg rajha odlikovana je Lenjinovim ord ...

                                               

Dobrica Ćosić

Dobrica Ćosić, je jugoslavenski i srpski pisac, romansijer i esejista, politički i nacionalni teoretičar i redovni član SANU. Bio je prvi predsjednik Savezne republike Jugoslavije od 1992. do 1993. godine. Ranije je bio narodni poslanik u skupštinama NR Srbije i SFRJ od 1945. do 1957. godine. Ćosić je ponekad nazivan "ocem nacije". Više od 50 godina bio je u braku sa suprugom Božicom, do njene smrti 2006. godine. Godine 1954. dobio je kćer Anu i ima dvoje unuka: Milenu i Nikolu. Zbog bolesti, 9. maja 2013. godine, izjavio je da se povlači iz javnosti, te da neće više davati intervjue, niti ...

                                               

Mahabharata

Mahabharata je indijski ep i vjerovatno najveći ep u svjetskoj književnosti. Po predaji obuhvata sto hiljada šloka odnosno dvostiha od po 32 sloga. Ustvari, predajom su se hiljadama godina oblikovale dvije okvirne recenzije sanskritskog teksta u Indiji: sjeverna od 82 hiljade šloka i južna od 95.600 šloka. U kritičko izdanje od toga ušlo je 73.900 šloka. Tih je, dakle, 147.800 stihova desetak puta više od 15.700 heksametara "Ilijade" ili preko dvanaest puta više od 12.100 heksametara "Odiseje" koji su po dužini usporedivi sa šestnaestercem šloke.

                                               

Bizantijski ikonoklazam

Bizantijski ikonoklazam ili Bizantijsko ikonoborstvo odnosi se na dva razdoblja u historiji Bizantijskog Carstva, kada su se vjerske i carske vlasti suprotstavljale upotrebi vjerskih slika ili ikona u okvirima Pravoslavne crkve i tadašnje carske hijerarhije. "Prvi ikonoklazam" trajao je izmedu 726 - 787. "Drugi ikonoklazam" trajao je izmedu 814 - 842. Prema tradicionalnom mišljenju, bizantijski ikonoklazam pokrenuo je car Lav III Isavrijac zabranom upotrebe vjerskih slika, a ovu politiku su nastavili njegovi nasljednici. Pratilo ga je rašireno uništavanje slika i ikona, te progon pristalic ...

                                               

Makedonska umjetnost (bizantijska)

Makedonska umjetnost bio je period u Bizantijskoj umjetnosti koji je počeo 867. godine sa vladavinom cara Bazilija I iz makedonske dinastije. On je pokrenuo umjetničku renesansu manje-više uporedivu s onom koja se dogodila kasnije u zapadnim zemljama, ali ograničenu na glavni grad i nekoliko velikih provincijskih gradova. Ovaj umjetnički period uslijedio je nakon ukidanja zabrane slikanja ikona i trajao je do pada dinastije sredinom 11. vijeka. Podudario se sa Otonskom renesansom u Zapadnoj Evropi. Kasnije, u 9. i 10. vijeku, vojna situacija Bizantijskog Carstva se poboljšala. Na akademsko ...

                                               

Politika Sjedinjenih Američkih Država

Vlada i politika Sjedinjenih Država je zasnovana na Ustavu Sjedinjenih Američkih Država, napisanom 1787. godine. Ustav iz 1787 je do danas dopunjen sa nekoliko amandmana. Prvih 10 su prihvaćeni nedugo poslije nastanka samog ustava. Grupno se nazivaju "Spisak Prava", a odnose se na osnovna prava državljana Sjedinjenih Američkih Država, kao što su pravo na slobodu govora i vjeroispovjesti. Vlada Sjedinjenih Američkih Država je jedna od najstarijih na svijetu. Kao federalna demokratija, sastoji se od izvršne, zakonodavne, i sudske vlasti. Izvršna vlast se sastoji od predsjednika i njegovog ka ...

Bitka za Moskvu
                                     

ⓘ Bitka za Moskvu

Bitka za Moskvu je bila vojna kampanja koja se sastojala od dva perioda strateški značajnijih sukoba koji su se vodili na 600 km dugom dijelu Istočnog fronta tokom Drugog svjetskog rata. Vodena je u periodu izmedu oktobra 1941. i januara 1942. godine. Sovjetski odbrambeni napori srušili su Hitlerov napad na Moskvu, glavni i najveći grad Sovjetskog saveza. Moskva je bila jedan od glavnih vojnih i političkih ciljeva sila Osovine u njihovoj invaziji na Sovjetski savez.

Njemačka strateška ofanziva pod nazivom Operacija Tajfun se sastojala od dvije ofanzivne ofanzive, jedne na sjeveru Moskve u kojoj je 3. i 4. tenkovska armija odsjekla prugu Moskva-Lenjingrad, i druge na jugu Moskve u kojoj je 2. tenkovska armija napredovala direktno prema Moskvi.

U početku su sovjetske snage izvele stratešku odbranu Moskve konstruirajući tri odbrambena pojasa rasporedujući novonastale rezervne armije i trupe iz Sibira i Dalekog istoka. Kada su zaustavili njemačku ofanzivu, sovjetski strateški kontranapadi i manje ofanzivne operacije su prisilile njemačku vojsku da se povuče do gradova Orjola, Vjazme i Vitepska. Bio je to za Nijemce veliki korak unazad i kraj ideje o brzoj njemačkoj pobjedi u SSSR-u. Kao rezultat neuspjele ofanzive, feldmaršal Walther von Brauchitsch je smjenjen sa funkcije vrhovnog zapovjednika njemačke vojske.

                                     

1. Tok bitke

Početni njemački plan za invaziju na SSSR, kojeg su Sile osovine nazvale Operacija "Barbarossa" predvidao je zauzimanje Moskve za četiri mjeseca. Njemačkim trupama su se pridružile rumunske i slovačke snage a napad je otpočeo u tri pravca. Napadu su se poslije pridružile i madarske trupe. Nakon što je većina sovjetskih aviona uništena još na zemlji, njemačke snage su se brzo probile u sovjetski teritorij koristeći tzv. blitzkrieg taktiku ratovanja u razbijanju sovjetskih armija. Pravcem sjever armijska grupa Sjever pod vodstvom feldmaršala von Leeba napredovala je u smjeru Lenjingrada, armijska grupa Centar pod vodstvom feldmaršala Bocka napredovala je u smjeru Moskve dok je armijska grupa Jug, pod komandom feldmaršala Runstedta, napredovala prema Staljingradu, odnosno prema Ukrajini. Napredovanje u svim pravcima u prva tri mjeseca je bilo izuzetno brzo i učinkovito korištenjem u skladu s blitzkrieg taktikom.

Do jula 1941. godine, armijska grupa Centar je uspjela opkoliti nekoliko sovjetskih armija u blizini Minska tokom bitke Białystok-Minsk, stvarajući veliku prazninu u sovjetskim linijama odbrane a koje Sovjeti nisu uspjeli odmah popuniti, što zbog nedostatka raspoložive rezerve što zbog uništavanja sovjetskog zapadnog fronta kao organizovane sile. Time je za snage Wehrmachta otvoren put za Moskvu, preko Dnjepra uz minimalne žrtave. U augustu 1941. godine njemačke snage zauzele su Smolensk, važno uporište na putu prema Moskvi. Historijski gledano, Smolensk se smatra ključem Moskve i još od Napoleonovog vremena grad se smatra vratima Moskve jer kontroliše važno područje izmedu Dvine, Dnjepra i nekoliko drugih rijeka, čime se zauzimanjem ovog područja omogućuje brzo napredovanje kopnenih snaga, bez većih inžinjerijskih potreba za izgradnjom velikih mostova preko širokih rijeka. Sovjetska očajnička odbrana regije Smolenska trajala je dva mjeseca, od 10. jula do 10. septembra 1941. godine. Ovaj intenzivni angažman, poznat kao Bitka kod Smolenska, odgodila je njemački prodor u dubinu sovjetske teritorije do sredine septembra, kao i učinkovito zaustavljanje taktike blitzkriega i prisiljavanje armijske grupe Centar za korištenje gotovo polovine svojih strateških rezervi 10 od 24 divizija tokom ove borbe.

                                     

2. Početni njemački uspjeh 30. septembar - 10. oktobar

Prema Hitleru, glavni sovjetski grad Moskva, je bio najvažniji vojni i politički njemački cilj, jer je očekivao da će pad glavnog grada dovesti do pada Sovjetskog Saveza. General Franz Halder, odreduje ofanzivu prema Moskvi računajući da će to donijeti pobjedu nakon što je njemačka vojska nanijela velike gubitke sovjetskoj vojsci. Prema tome, grad je bio glavna meta za veliku i dobro opremljenu vojsku armijske grupe Centar. Snage dodijeljene za Operaciju Tajfun uključivale su tri armije 2, 4. i 9. armiju, potpomognute sa tri Panzer grupe 2., 3. i 4. i Luftwaffe-om. Sveukupno, više od milion vojnika zajedno sa 1700 tenkova je upućeno prema Moskvi. Tokom ljetne zračne kampanje, Luftwaffe je izgubio 1.603 aviona dok je njih 1.028 oštećeno. Luftflotte 2 imala je samo 549 uporabljiva aviona, uključujući 158 srednje teških bombardera i 172 lovca. U napadu su se oslanjali na standardne Blitzkrieg taktike, koristeći Panzer grupe kako bi se probile u sovjetske linije i formirajući dvostruka uklještenja dovodile sovjetske snage u okruženja pri tome potpuno ih uništavajući. Prva faza Wehrmacht-ovog plana je bio napad na Moskvu sa sjevera i juga tj. opkoljavanje grada. Medutim, čak i prije nego što je plan i predstavljen njemačka vojska se suočila sa problemima logističke prirode. Snage angažovane za odbranu grada su imale oko 1.250.000 vojnika, 1.000 tenkova, 7.600 topova. Sovjetske zračne snage su već do tada izgubile oko 7.500 ili 21.200 borbenih aviona. Iz tog razloga, sovjetska industrija je preorjentisana u ratne svrhe kako bi se nadoknadili pretrpljeni gubici u tehnici. Trupe i oružje, usprkos impozantnoj veličini, su bile slabo rasporedene, a većina jedinica je rasporedena na prve linije, te uglavnom nisu imale rezerve iza sebe. U svojim memoarima, Vasiljevski piše da, usprkos tome što je Crvena armija bila jako dobro opremljena, greške u rasporedivanju jedinica su dovele do prvobitnih uspjeha Wehrmachta. Osim toga, mnogi sovjetski branioci nisu imali nikakvog vojnog iskustva niti dovoljno potrebne opreme kao što je protivoklopnog oružja, dok su njihovi tenkovi bili zastarjeli.

Sovjetska komanda je naredila podizanje opsežnih odbrambenih linija oko samog grada. Prvi dio sistema, Rzhev-Vyazma, činila je linija Rzhev-Vyazma-Bryansk. Druga, tzv. Možajska linija, je bila dvostruka odbrambena linija koja je protezala od Tvera do Kaluge. Treći obrambeni prsten okruživao je sam grad, tvoreći odbrambenu zonu Moskve,

                                     

2.1. Početni njemački uspjeh 30. septembar - 10. oktobar Borbe za Vjazmu i Brjansk

Njemački napad protekao je prema planu, s 4. tenkovskom grupom koja se probila kroz sredinu fronta, skoro neprimjetno od strane branitelja a zatim napadne snage razdvojila u dva pravca i to prema sjeveru, kako bi okončala opkoljavanje Vjazme zajedno s 3. tenkovskom grupom, a ostale jedinice su usmjerene prema jugu kako bi zatvorile prsten oko grada Brjanska u kombinaciji s 2. Panzer armijskom grupom. Sovjetska obrana, još u formiranju, prevladana je, a čelne grupe treće i četvrte tenkovske grupe spojile su se u Vjazmi 10. oktobra 1941. Četiri sovjetske armije 19., 20., 24. i 32. našle su se opkoljene u velikom džepu, zapadno od grada.

Opkoljene sovjetske snage nastavile su se boriti, a Wehrmacht je morao angažovati još 28 divizija kako bi ih eliminirao, koristeći trupe koje su se mogle iskoristiti za ofanzivu na Moskvu. Ostaci sovjetske vojske zapadnog i rezervnog fronta povukli su se i formirali nove odbrambene linije oko Možaiska. Iako su gubici bili veliki, neke opkoljene jedinice izvukle su se u malim grupama, u rasponu od vodova do diviziona. Sovjetski otpor u blizini Vjazme pružio je vrijeme i sovjetskoj visokoj komandi da ojača četiri armije koje su branile Moskvu 5. kombinovana, 16., 43. i 49. Tri pješadijske i dvije tenkovske divizije prebačene su iz Istočnog Sibira na zapadni front kako bi ojačale sovjetske snage.

Medutim, vremenski uslovi su se počeli mijenjati, stvarajući probleme njemačkoj vojsci. 7. oktobra pao je prvi snijeg i brzo se otopio, pretvarajući ceste i otvorene površine u blatnjave močvare, fenomen u Rusiji poznat kao rasputica. To je bio sovjetski saveznik u pravom smislu riječi usljed čega su njemačke oklopne grupe bile znatno usporene, što je omogućilo sovjetskim snagama da se povuku i pregrupiša za konačni obračun.

Usljed takvih uslova sovjetskim snagama se pružila prilika da u nekim trenucima izvedu i kontranapad. Primjera radi, njemačka 4. tenkovska divizija pala je u zasjedu koju je Dmitri Leliušenko brzo formirao od 1. gardijskog specijalnog pješadijskog korpusa, uključujući 4. tenkovsku brigadu Mihaila Katukova, blizu grada Mtsenska. Novoizgradeni sovjetski tenkovi T-34 bili su sakriveni u šumi dok je 4. tenkovska divizija prolazila tim područjem. Dok je sovjetska pješadija usporavala napredovanje njemačkih oklopnih snaga, sovjetski tenkovi su napali njemačke tenkove s obe strane. Za Wehrmacht šok ovog poraza bio je toliko velik da je naredena posebna istraga. Guderijan i njegove trupe otkrili su, na svoju žalost, da topovi njemačkih tenkovska ne probijaju oklope sovjetskih tenkova. Kao što je napisao general, Naši tenkovi Panzer IV sa svojim topovima kalibra 75 mm mogu uništiti sovjetske tenkove T-34 samo pogadajući motor s leda. Guderian je takoder u svojim memoarima napomenuo da su Rusi već neke stvari naučili. 2012. godine, Niklas Zetterling osporio je pojavu velikog njemačkog preokreta u Mtsensku, napominjući da je samo bojna grupa iz 4. tenkovske divizije bila angažirani dok se većina divizije borila drugdje, da su se obje strane nakon borbi povukle s bojnog polja i da su Nijemci izgubili samo šest tenkova uz tri oštećena. Za njemačke zapovjednike poput Hoepnera i Bocka akcija je bila nekonvencionalna; njihova glavna briga bio je otpor iz džepa, a ne izvan njega.

Ostali kontranapadi dodatno su usporili njemačku ofanzivu. Druga njemačka armija, koja je djelovala sjeverno od Guderijinovih snaga s ciljem opkoljavanja Brjanskog fronta, našla se pod snažnim pritiskom Crvene armije potpomognutom podrškom iz zraka.

Prema njemačkim procjenama početne faze sovjetskog poraza, Wehrmacht je zarobio 673.000 sovjetskih vojnika u džepovima oko Vjazme i Brjanska, iako nedavna istraživanja pokazuju manji broj - ali još uvijek visoku brojku od 514.000 zarobljenika, što je smanjilo brojno stanje sovjetske vojske za 41%. Sovjetske komande izračunale su gubitke u iznosu od 499.001 vojnika. 9. oktobra, Otto Dietrich iz njemačkog Ministarstva propagande, citirajući samog Hitlera, na konferenciji za novinare predvidio je predstojeće uništenje armija koje brane Moskvu. Kako Hitler nikada nije morao lagati o konkretnoj i provjerljivoj vojnoj činjenici, Dietrich je uvjeravao strane dopisnike da je kolaps svih sovjetskih otpora pitanje ne dana već sata. Njemački civilni moral, nizak od početka Barbarosse - znatno se poboljšao, glasinama o vojnicima koji će kući stigli do Božića i velikom bogatstvu iz budućeg Lebensrauma na istoku.

Medutim, otpor Crvene armije usporio je napredovanje Wehrmachta. Kad su Nijemci 10. oktobra stigli pred vidik linije Mozhaisk, zapadno od Moskve, naišli su na još jednu odbrambenu barijeru koju su postavile nove sovjetske snage. Istog dana Georgij Žukov, koji je 6. oktobra povučen sa Lenjingradskog fronta, preuzeo je dužnost za odbranu Moskve i združenog zapadnog i rezervnog fronta, zajedno s general-pukovnikom Ivanom Konevim kao svojim zamjenikom. 12. oktobra, Žukov je naredio koncentraciju svih raspoloživih snaga na pojačanoj liniji Mozhaisk, što je podržao general Vasilevsky iz Generalštaba. Luftwaffe je još uvijek kontrolirao nebo gdje god se pojavio, a avioni Stuka i grupa bombardera uništili su oko 440 vozila i 150 artiljerijskih oruda.

Staljin je 15. oktobra naredio evakuaciju Komunističke partije, Generalštaba i različitih ureda civilne vlade iz Moskve u Kujbišev današnja Samara, ostavivši iza sebe samo ograničen broj zvaničnika. Evakuacija je izazvala paniku medu Moskovljanima. Od 16. do 17. oktobra, veliki broj civilnog stanovništvo pokušao je pobjeći iz grada što je izazvalo zakrčenje puteva oko grada. Uprkos svemu, Staljin je javno ostao u sovjetskoj prijestonici, pomalo smirujući izazvani strah i konfuziju.



                                     

3. Mozhaisk odbrambena linija 13. – 30. oktobar

Do 13. oktobra 1941., Wehrmacht je dostigao odbrambenu liniju Mozhaisk, brzo izgradenu grupu od četiri utvrdenja koja je štitila zapadne prilaze Moskvi. Linija se protezala od Kalinina prema Volokolamsku i Kalugi. Uprkos nedavnim pojačanjima, samo oko 90.000 sovjetskih vojnika je održavalo ovu liniju - nedovoljno da bi zaustavilo napredovanje njemačke vojske. S obzirom na ograničene raspoložive resurse, Žukov je odlučio koncentrirati svoje snage na četiri kritične tačke: 16. armija pod poručnikom Rokossovskim čuvala je Volokolamsk, Mozhaisk je branila 5. armija pod komandom general-majorom Govorovim, 43. armija general-majora Golubeva branila je Maloyaroslavets i 49. armija pod general-potpukovnikom Zaharkinom štitila je Kalugu. Čitav sovjetski Zapadni front - gotovo uništen nakon njegovog opkoljavanja u blizini Vjazme - bio je gotovo obnovljen.

I sama Moskva je ubrzano utvrdivana. Prema Žukovu, 250.000 žena i mladih osoba radilo je gradeći rovove i protutenkovske jarke oko Moskve, premještajući gotovo tri miliona kubnih metara zemlje ručno. Moskovske tvornice užurbano su transformirane iz civilnog programa u tvornice koje su proizvodile za potrebe odbrane. Primjera radi, jedna tvornica automobila pretvorena je u tvornicu automatskog pješadijskog oružja, tvornica satova proizvela je minske detonatore, tvornica čokolade počela je s proizvodnjom hrane za potrebe fronta, servisi za popravke automobila preorjentisali su se na popravljanju oštećenih tenkova i vojnih vozila. Uprkos ovim pripremama, glavni grad bio je unutar dometa njemačkih tenkova, a Luftwaffe je vršio velike zračne napade na grad. Zračni napadi nanijeli su samo ograničenu štetu zbog opsežne protivzračne odbrane i efikasnih civilnih vatrogasnih brigada.

Wehrmacht je 13. oktobra 1941. prema nekim izvorima 15. oktobra nastavio svoju ofanzivu. Isprva su njemačke snage pokušale zaobići sovjetsku obranu nastupajući sjeveroistočno prema slabo zaštićenom gradu Kalinin i južno prema Kalugi i Tuli, zauzevši sve osim Tule do 14. oktobra. Ohrabreni tim početnim uspjesima, Nijemci su pokrenuli bočni napad na utvrdenu liniju, zauzevši, nakon intenzivnih borbi, Mozhaisk i Malojaroslavec 18, Naro-Fominsk 21, te Volokolamsk 27. oktobra. Zbog sve veće opasnosti od bočnih napada, Žukov je bio prisiljen povući svoje snage, povlačeći se istočno od rijeke Nare.

Na jugu, druga tenkovska armija je u početku napredovala prema Tuli razmjerno lahko, jer Mozhaisk odbrambena linija nije bila uspostavljena tako daleko prema jugu i nijedna značajnija koncentracija sovjetskih trupa nije spriječila njihov napredak. Medutim, niz faktora od kojih su najznačajniji loše vrijeme, problemi sa gorivom i oštećeni putevi i mostovi su na kraju usporili njemačku vojsku, usljed čega su snage generala Guderijana uspjele stići do predgrada Tule tek 26. oktobra. Njemački plan je u početku zahtijevao brzo zauzimanje grada Tule a zatim napredovanje ka Moskvi i manevar kliješta oko Moskve. Medutim, prvi napad zajedno su 29. oktobra obili 50. armija i civilni dobrovoljci. 31. oktobra, visoka komanda njemačke vojske naredila je zaustavljanje svih ofanzivnih operacija dok se ne riješe sve teži logistički problemi i ne ublaže efekti rasputice.

                                     

4. Napredovanje snaga Wehrmachta prema Moskvi 1. novembra - 5. decembra

Do kraja oktobra, njemačke snage su već bile istrošene, a tek trećina njihovih motornih vozila je još uvijek bila u funkciji. Brojnost pješadijskih divizija bila je na nivou trećine do polovine formacijske popunjenosti uz ozbiljne logističke probleme kao što je isporuka tople odjeće i druge zimske opreme za potrebe fronta. Činilo se da je čak i Hitler pristao na ideju dugotrajnije borbe, budući da je postojala opasnost da se pošalju tenkovi u tako veliki grad bez velike pješadijske podrške što je skupo plaćeno pri zauzimanja Varšave 1939.

Free and no ads
no need to download or install

Pino - logical board game which is based on tactics and strategy. In general this is a remix of chess, checkers and corners. The game develops imagination, concentration, teaches how to solve tasks, plan their own actions and of course to think logically. It does not matter how much pieces you have, the main thing is how they are placement!

online intellectual game →